Nauczyciel, który w lutym siada do komputera z zamiarem zarezerwowania wizyty na maj, nierzadko odkrywa, że dogodne godziny wejścia są już zajęte przez inne szkoły. Organizacja takiego wyjazdu wymaga uwzględnienia zasad obowiązujących w muzeum, wieku uczniów, czasu przejazdu i samopoczucia grupy, a każdy z tych elementów wpływa na pozostałe. Wycieczka szkolna do Auschwitz przebiega spokojniej, gdy jej plan powstaje z dużym wyprzedzeniem, a opiekunowie wiedzą, jak rozłożyć dzień i jak reagować na trudne sytuacje. Poniżej opisujemy kolejne etapy przygotowań, formy zwiedzania dostępne dla szkół oraz rozwiązania, które ułatwiają przeprowadzenie tego wyjazdu bez pośpiechu i nerwów.
Kiedy zacząć planowanie?
Najwięcej grup szkolnych odwiedza Miejsce Pamięci wiosną, zwłaszcza w kwietniu, maju i czerwcu. W tym okresie liczba wejść z przewodnikiem jest ograniczona, a terminy w dni powszednie znikają bardzo szybko. Rezerwację wizyty dla grupy szkolnej warto złożyć kilka miesięcy przed planowanym terminem, a dopiero po jej potwierdzeniu zamawiać transport i zbierać wpłaty od rodziców.
Alternatywą jest wyjazd jesienią lub zimą. Tłok jest wtedy mniejszy, a cisza panująca na terenie byłego obozu sprzyja skupieniu. Trzeba jednak pamiętać, że Birkenau to rozległy, otwarty teren, na którym w mroźny dzień uczniowie szybko marzną, a krótki dzień ogranicza czas na zwiedzanie i powrót.
Forma zwiedzania a wiek i przygotowanie grupy
Muzeum oferuje grupom kilka form wizyty, różniących się czasem trwania i stopniem szczegółowości. Ich dobór zależy od wieku uczniów, poziomu przygotowania i celu wyjazdu, dlatego dobrze omówić go z nauczycielem historii jeszcze przed rezerwacją. Najczęściej spotykane rozwiązania przedstawia poniższe zestawienie:
| Forma wizyty | Przybliżony czas | Dla kogo |
|---|---|---|
| zwiedzanie ogólne obu części | około 3,5 godziny | większość klas ósmych i szkół ponadpodstawowych |
| zwiedzanie studyjne | znacznie dłuższe, często całodniowe | grupy dobrze przygotowane, np. klasy z rozszerzoną historią |
| zajęcia edukacyjne Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście | zależnie od programu | uczniowie zainteresowani pogłębieniem wybranego tematu |
Warto pamiętać, że muzeum nie zaleca zwiedzania dzieciom poniżej 14. roku życia. Przy planowaniu wyjazdu dla klasy ósmej dobrze więc sprawdzić wiek wszystkich uczniów i poinformować o tym zaleceniu rodziców.
Organizacja krok po kroku
Formalności związane z takim wyjazdem przypominają te przy innych wycieczkach, jednak kolejność działań ma tu szczególne znaczenie. Bez potwierdzonej rezerwacji wejścia pozostałe przygotowania tracą sens, dlatego plan warto ułożyć w następującym porządku:
- Uzyskanie wstępnej zgody dyrektora i ustalenie kilku możliwych terminów.
- Złożenie rezerwacji wizyty z przewodnikiem lub edukatorem muzeum.
- Zamówienie transportu dopasowanego do godziny wejścia.
- Przedstawienie rodzicom programu, kosztów i zalecenia dotyczącego wieku uczniów.
- Zebranie zgód, przygotowanie listy uczestników i karty wycieczki.
- Sprawdzenie aktualnego regulaminu muzeum, w tym zasad dotyczących bagażu.
- Odprawa opiekunów i rozmowa z uczniami na kilka dni przed wyjazdem.
Część szkół powierza rezerwację, transport i przewodnika jednemu organizatorowi, co odciąża wychowawcę przy formalnościach. Opis takiego programu, z podziałem na poszczególne etapy dnia, można znaleźć na stronie Wyjazdyszkolne, co pomaga oszacować, ile czasu zajmie cały wyjazd. Przy każdej ofercie dobrze dopytać, czy obejmuje usługę przewodnika i zestawy słuchawkowe, z których zwykle korzystają grupy w trakcie zwiedzania.
Plan dnia bez pośpiechu
Zwiedzanie obejmuje dwie części oddalone od siebie o kilka kilometrów, a przejazd między nimi, krótka przerwa i formalności przy wejściu wydłużają pobyt. Szkoła z hipotetycznego miasta oddalonego o dwie godziny drogi powinna więc liczyć się z tym, że cały wyjazd zajmie od wczesnego rana do późnego popołudnia.
Częstym błędem jest dokładanie tego samego dnia atrakcji o zupełnie innym charakterze. Okolice Oświęcimia sąsiadują z popularnymi miejscami rozrywki, jednak łączenie wizyty w Miejscu Pamięci z parkiem rozrywki w ciągu jednego dnia odbiera uczniom czas na przemyślenie tego, co zobaczyli, i bywa źle odbierane przez rodziców. Jeśli wyjazd ma trwać dwa dni, lepiej zaplanować inne punkty programu na drugi dzień, na przykład spacer po krakowskim Kazimierzu lub wizytę w Centrum Żydowskim w Oświęcimiu.
W drodze powrotnej przydaje się chwila ciszy. Muzyka puszczona głośno w autokarze tuż po zwiedzaniu zgrzyta z nastrojem wielu uczniów, więc wychowawcy często proponują pierwsze kilkanaście minut jazdy bez nagłośnienia.
Rola opiekunów w trakcie zwiedzania
Przewodnik odpowiada za merytoryczną część wizyty, natomiast opiekunowie dbają o porządek i samopoczucie młodzieży. W dużej grupie dobrze sprawdza się podział zadań ustalony jeszcze przed wejściem:
- jeden opiekun idzie na początku grupy, blisko przewodnika;
- drugi zamyka grupę i pilnuje, żeby nikt nie zostawał w tyle;
- wszyscy obserwują uczniów pod kątem zmęczenia, zimna lub silnych emocji;
- osoba z apteczką i listą leków uczniów jest znana całej grupie;
- w razie złego samopoczucia ucznia jeden dorosły odprowadza go w spokojne miejsce, a reszta grupy kontynuuje zwiedzanie.
Uczeń, który w trakcie zwiedzania źle się poczuje, powinien mieć możliwość odejścia na chwilę z opiekunem, napicia się wody i powrotu do grupy we własnym tempie, bez komentarzy ze strony rówieśników. O takiej możliwości warto powiedzieć młodzieży przed wyjazdem, bo sama świadomość, że można zrobić przerwę, często zmniejsza napięcie.
Z czego składa się koszt?
Samo wejście na teren Miejsca Pamięci jest bezpłatne, natomiast grupy zwiedzają z przewodnikiem lub edukatorem, za którego usługę się płaci. Do tego dochodzi transport, ewentualny posiłek w drodze oraz ubezpieczenie uczestników. Przy wyjeździe dwudniowym trzeba doliczyć nocleg i wyżywienie. Rodzicom dobrze przedstawić koszt w rozbiciu na te pozycje, bo ułatwia to zrozumienie, za co dokładnie płacą.
Notatki na kolejny rok
Po powrocie warto spisać kilka uwag, takich jak godzina wejścia, czas przejazdu, reakcje uczniów i rzeczy, których zabrakło. Te notatki bardzo ułatwiają planowanie, gdy wycieczka szkolna do Auschwitz-Birkenau wraca w kalendarzu szkoły w następnym roku. Jeśli dopiero zaczynasz przygotowania, zacznij od sprawdzenia dostępnych terminów i rozmowy z dyrekcją, bo te dwa kroki wyznaczają ramy całego wyjazdu i pozwalają spokojnie zaplanować resztę.
